Czarnkow.INFO - Internetowy Serwis Informacyjny
    Strona g艂贸wna     Urz臋dy     Kultura i atrakcje     W mie艣cie     Archiwum
Dzisiaj jest: 16 lipca 2024, wtorek.  Imieniny: Mariki, Mirelli, Stefana, Waldemara



free counters


WYZWOLENIE CZARNKOWA



Druga wojna 艣wiatowa przynios艂a 艣wiatu ogrom cierpienia i strat. Wiele os贸b zgin臋艂o, straci艂o rodziny, bliskich, wielu nie powr贸ci艂o do swych dom贸w. Zmieni艂o si臋 praktycznie wszystko. Tak偶e w Czarnkowie od samego pocz膮tku wybuchu wojny ludno艣膰 polska by艂a traktowana przez Niemc贸w opresyjnie. Od 3 wrze艣nia 1939 roku miasto znalaz艂o w r臋kach Niemc贸w.

Jedn膮 z najwa偶niejszych spraw w realizowanej przez w艂adze hitlerowskie polityce na ziemiach okupowanych by艂a grabie偶 polskiego mienia. Polacy nie mieli posiada膰 偶adnego maj膮tku ani jakiejkolwiek w艂asno艣ci. Wszelkie budynki, warsztaty pracy, przedsi臋biorstwa i cokolwiek dawa艂o niezale偶no艣膰 gospodarcz膮 mog艂o znajdowa膰 si臋 tylko w r臋kach niemieckich. Pastw膮 pierwszych rekwizycji w Czarnkowie pad艂 sprz臋t radiowy i fotograficzny, rowery, magazyny z 偶ywno艣ci膮, sk艂adnice surowc贸w i innych materia艂贸w. Od grudnia 1939 roku, ze szczeg贸lnym nasileniem w ci膮gu stycznia roku nast臋pnego, w wyniku lokalnych zarz膮dze艅 przyst膮piono do grabie偶y i zaboru pozosta艂ego polskiego i 偶ydowskiego mienia. W Czarnkowie zak艂ady rzemie艣lnicze, wi臋ksze warsztaty, browar, mleczarnia, m艂yn i tartaki pracowa艂y i produkowa艂y na potrzeby Niemc贸w i niemieckiej gospodarki wojennej.

Ju偶 w 1944 roku, wraz z nap艂ywaj膮cymi wiadomo艣ciami z frontu o wycofywaniu si臋 wojsk hitlerowskich, w艣r贸d ludno艣ci niemieckiej w Czarnkowie zacz臋艂y pojawia膰 si臋 oznaki paniki. Ofensywa styczniowa wojsk radzieckich w 1945 roku zaskoczy艂a Niemc贸w. Od po艂owy miesi膮ca przez Czarnk贸w przeci膮ga艂y wielokilometrowe tabory woz贸w konnych z uciekinierami niemieckimi. Niemiecka stra偶 porz膮dkowa w Czarnkowie kierowa艂a cz臋艣膰 uciekinier贸w w stron臋 Wielenia i Krzy偶a, innych do Trzcianki. W tym te偶 czasie czarnkowska ludno艣膰 niemiecka przygotowywa艂a si臋 do ewakuacji na zach贸d. 18 stycznia 1945 roku przyby艂y do Czarnkowa jednostki wojskowe sk艂adaj膮ce si臋 z oko艂o 200 偶o艂nierzy Wehrmachtu, kt贸rym wraz z oddzia艂ami Volkssturmu powierzono obron臋 miasta. Niemcy rozpocz臋li masow膮 ucieczk臋 z miasta w niedziel臋 21 stycznia, w艂膮czaj膮c si臋 do kolumn uciekinier贸w z innych teren贸w. W urz臋dach zacz臋to niszczy膰 i pali膰 akta, a wczesnym rankiem 23 stycznia w艂adze miejskie i 偶andarmeria opu艣ci艂y miasto.

W tym czasie radziecki sztab 2 Armii Pancernej Armii Czerwonej wys艂a艂 z okolic Bydgoszczy w kierunku zachodnim oddzia艂 zwiadowczy, kt贸ry dotar艂 pod Czarnk贸w. Niemcy widz膮c oddzia艂y radzieckie zadzia艂ali b艂yskawicznie wysadzaj膮c most na Noteci. Nast臋pstwem wysadzenia mostu by艂a decyzja gen. lejtnanta Bogdanowa o przeprawieniu si臋 przez Note膰 i dalszej drodze w kierunku Odry. 219 Brygada Pancerna w bardzo kr贸tkim czasie dotar艂a do Czarnkowa i przyczai艂a si臋 po drugiej stronie Noteci. Ma艂y przycz贸艂ek zosta艂 obsadzony przez piechot臋 radzieck膮, kt贸ra wraz z armatami czo艂gowymi os艂ania艂a ekip臋 saper贸w naprawiaj膮c膮 most.

Rano 24 stycznia walki o miasto przybra艂y na sile i skoncentrowa艂y si臋 przy wylocie ulicy Pozna艅skiej, gdzie 偶o艂nierze niemieccy stawiali silny op贸r, utrudniaj膮c wjazd czo艂g贸w do Czarnkowa. Dzia艂ania zbrojne doprowadzi艂y do wycofania si臋 z miasta oddzia艂贸w Wehrmachtu i Volkssturmu po zamarzni臋tej Noteci i przez 艣luz臋 w Lipicy. Po po艂udniu do miasta wkroczy艂y oddzia艂y wojsk radzieckich.

Polscy mieszka艅cy Czarkowa przyj臋li oswobodzicieli z wielk膮 rado艣ci膮. W mie艣cie pojawi艂y si臋 flagi narodowe, kt贸re oznajmia艂y koniec niemieckiego panowania. "Oswobodziciele" bardzo szybko narzucili swoj膮 w艂adz臋 w mie艣cie. 25 stycznia powo艂ano radzieck膮 komendantur臋 wojenn膮 z majorem Tichowem na czele. Odt膮d wszelkie decyzje obywateli miasta by艂y opiniowane przez komendantur臋. Utworzony zosta艂 Tymczasowy Zarz膮d Miejski, kt贸rego g艂贸wnym zadaniem by艂o utrzymanie porz膮dku w mie艣cie i zapewnienie 偶ywno艣ci mieszka艅com. Na burmistrza powo艂ano dzia艂acza Polskiej Partii Socjalistycznej Jana Skrzypi艅skiego.

14 marca 1945 roku odby艂o si臋 pierwsze zebranie Miejskiej Rady Narodowej w Czarnkowie. Funkcj臋 burmistrza w dalszym ci膮gu pe艂ni艂 Jan Skrzypi艅ski, wiceburmistrzem zosta艂 Tadeusz Ma艂ecki. Na spotkaniu obecnych by艂o 11 cz艂onk贸w Rady (jedna osoba by艂a nieobecna z powodu wyjazdu). Wed艂ug protoko艂u rozmawiano o sprawach administracyjnych, wybrano kandydata do Powiatowej Rady Ludowej - zosta艂 nim Sylwester Cze艣nik oraz sk艂adano wolne wnioski. Rada mia艂a bardzo trudne zadanie, poniewa偶 wszelkie decyzje musia艂y by膰 ustalane ze stron膮 radzieck膮. Dodatkowo Armia Radziecka nie przejawia艂a oznak przyja藕ni w stosunku do Polak贸w, Rosjanie traktowali ich jak przegranych w wojnie. Z raport贸w z roku 1945 dowiadujemy si臋 o nielegalnych rekwizycjach 偶ywno艣ci, koni czy trzody chlewnej w mie艣cie i okolicznych wsiach. 呕o艂nierze radzieccy dopuszczali si臋 do wymusze艅, kradzie偶y i gwa艂t贸w. Mieszka艅cy jednak mieli nadziej臋, 偶e po zako艅czeniu dzia艂a艅 wojennych b臋dzie normalnie. Ludno艣膰 wraca艂a do codzienno艣ci, przyzwyczaja艂a si臋 do nowej sytuacji, 偶y艂a rado艣ci膮 i nadziej膮 na lepsze jutro.

Z dzisiejszej perspektywy zastanowi膰 si臋 mo偶na czy lata powojenne a偶 do 1989 roku by艂y prawdziw膮 wolno艣ci膮? Uczcijmy pami臋膰 tamtych dni. Niech data 24 stycznia 1945 roku b臋dzie dla nas refleksj膮 i zadum膮 nad nasz膮 Ma艂膮 Ojczyzn膮 - Woln膮 Ojczyzn膮.
Karolina R膮偶ewska - Golik
Muzeum Ziemi Czarnkowskiej

O serwisie  |   Dodaj do ulubionych  |   Ustaw jako startow膮  |   Miasto Czarnk贸w  |   Miejskie Centrum Kultury
Redakcja Czarnkow.INFO: 64-700 Czarnk贸w, os. Parkowe 21/37, tel/fax 600 545 261, czarnkow.info@onet.pl
© Marcin Ma艂ecki Jacek Dutkiewicz 2004-2024. Wszelkie prawa zastrze偶one.