I PIĄTKA I DYCHA CIĘŻKIEGO


To tylko im [Polakom] należy się cała zasługa i chwała za doprowadzenie pod względem specjalistycznym do końca tej niewiarygodnej historii. Nastąpiło to dzięki ich wiedzy i uporczywości, niemających sobie równych w świecie! Pokonali trudności, które Niemcy uważali za niemożliwe do przezwyciężenia.
generał Gustave Bertrand "Enigma: największa zagadka wojny 1939-1945"

23 listopada 2025 roku w Szamotułach odbyła się pierwsza edycja Piątki i Dychy Ciężkiego - nowego wydarzenia sportowego na wielkopolskiej mapie zawodów biegowych z motywem przywracania pamięci historycznej. Wśród uczestników znaleźli się również mieszkańcy powiatu czarnkowsko-trzcianeckiego.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Centrum Sportu Szamotuły i objęte patronatem honorowym Marszałka Województwa Wielkopolskiego Marka Woźniaka, Starosty Szamotulskiego Beaty Hanyżak oraz Burmistrza Miasta i Gminy Szamotuły Piotra Michalaka. Wsparcie zawodów zapewnili liczni partnerzy - Samsung Electronics Poland Manufacturing sp. z o.o., Powiat Szamotulski, Miasto i Gmina Szamotuły, Bank Spółdzielczy Duszniki, Regionalne Centrum Informatyki Olsztyn im. ppłk. M. Ciężkiego, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu, Wielkopolskie Muzeum Niepodległości, 12 Wielkopolska Brygada Obrony Terytorialnej, Szamotulski Ośrodek Kultury, Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Szamotuły, Muzeum Zamek Górków, Szkoła Podstawowa im. ppłk. M. Ciężkiego w Baborowie, Zakład Karny we Wronkach, klub biegowy Szam Run, Napoleon Café Szamotuły oraz Szamotulskie Stowarzyszenie Sportowe.

Myślą przewodnią klimatycznej imprezy w grodzie Górków było upamiętnienie bohatera zasłużonego, ale niesłusznie zapomnianego - podpułkownika Maksymiliana Ciężkiego - szamotulanina, weterana I wojny światowej, powstańca wielkopolskiego, oficera Biura Szyfrów Oddziału II Sztabu Generalnego / Głównego (wywiadu i kontrwywiadu wojskowego II RP). Człowieka, którego podwładni, polscy kryptolodzy, dokonali w 1932 roku niemożliwego - złamali kod niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma. Według wielu opinii skrócili w ten sposób przyszły konflikt nawet o kilka lat. Po II wojnie światowej zostali w większości zapomniani, zmuszeni w obawie przed represjami komunistycznymi do pozostania na zachodzie Europy, niektórzy niekiedy pozbawieni też polskiego obywatelstwa (jak sam Ciężki). A w razie powrotu do Polski (Marian Rejewski) zmuszeni do ukrywania swej przeszłości i pracy dla przedwojennej "Dwójki", jako służby specjalnej szczególnie znienawidzonej przez Sowietów. W 1973 roku francuski generał Gustave Bertrand, przed wojną szef francuskich służb kryptologicznych, ujawnił w swoich wspomnieniach prawdziwą rolę Polaków w walce z niemieckimi szyframi. Jednak powojenne umniejszanie ich wkładu, m.in. przez stronę brytyjską, żyło już swoim życiem. Poza tym trwała zimna wojna, a metody opracowane przez polski zespół były nadal użyteczne w walce z przechwytywanymi przez zachodnie radiowywiady szyframi ZSRR. W ten sposób dziedzictwo Maksymiliana Ciężkiego znów zostało na lata zepchnięte w cień. W 2008 roku jego szczątki zostały ekshumowane w Wielkiej Brytanii i z należnymi honorami ponownie pochowane w rodzinnych Szamotułach. Obecnie w przestrzeni miejskiej bohater jest też uhonorowany pomnikiem położonym obok skweru jego imienia.

W formułę zawodów wpisano biegi uliczne na tytułowych dystansach 5 i 10 km oraz "Biegi Maksia" dedykowane dzieciom i młodzieży. Wśród klimatycznej oprawy startu spośród mieszkańców powiatu czarnkowsko-trzcianeckiego swój udział zaznaczyły, poza jednoosobową reprezentacją trzcianeckiego Wolf Team, m.in. również KAMA RUN Akademia Biegowa Czarnków oraz Biegacze Józefa Noji z Pęckowa. Lokalne barwy klubowe reprezentowały natomiast m.in. Klub Biegacza Szamotuły oraz Szam Run. Całość wydarzenia została podsumowana wyróżnieniami indywidualnymi, nagrodami i cateringiem. Warto wspomnieć o licznych wydarzeniach towarzyszących, zarówno wokalnych, jak i ekspozycji zewnętrznej przy budynku Biblioteki Publicznej, a także unikalnej wystawie oryginalnej korespondencji Maksymiliana Ciężkiego w Muzeum Zamek Górków. Ponadto swoje stoiska promocyjne wystawiły m.in. Zakład Karny we Wronkach, Wojska Obrony Terytorialnej, Regionalne Centrum Informatyki. Godnym uwagi jest to, iż część dochodów z opłat startowych ma zostać wykorzystana z myślą o odbudowie pomnika bohaterów powstania wielkopolskiego w Szamotułach (zniszczonego przez okupanta niemieckiego w 1939 roku). W jednym z stoisk można też było zakupić cegiełkę na budowę nowej siedziby Muzeum Powstania Wielkopolskiego w Poznaniu.

Pomimo licznych, skądinąd słusznych kontrowersji wokół technicznej organizacji i przebiegu zawodów (oznakowania, nadzoru na trasie i wyników końcowych). należy pamiętać, iż ostatecznie to cel wydarzenia był chyba najważniejszy w to mroźne niedzielne przedpołudnie. Błędów nie robi ten, kto nic nie robi - pozostaje życzyć organizatorom i biegaczom, aby za rok organizacja wydarzenia poszła lepiej.
Paweł Garstka
Wolf Team

Redakcja Czarnkow.INFO: 64-700 Czarnków, os. Parkowe 21/37, tel/fax 600 545 261, czarnkow.info@onet.pl
© Marcin MaÅ‚ecki Jacek Dutkiewicz 2004-2026. Wszelkie prawa zastrzeżone.